مرور سیستماتیک شناسایی مداخلات روان‌شناختی مرتبط با کاهش تعارضات بین والدین و نوجوان در خانواده ایرانی (1385-1403)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات خانواده پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

چکیده گسترده
مقدمه و اهداف: نوجوانی مرحله‌ای از زندگی است که با تغییرات بسیاری شناخته می‌شود. نوجوانی و تغییرات آن وابسته به فرهنگ است. در فرهنگ غرب نوجوانی را با خودمختاری، جدایی از خانواده، خودشکوفایی فردی و رشد فردیت می‌شناسند (باچنان و دیگران، 2023؛ کوت، 2018)؛ درحالی‌که خانواده ایرانی این دوره را دوران پذیرش مسئولیت‌های دینی می‌داند و به تعبیر اسلام، نوجوانی سن «تکلیف» است، یعنی سنی که نوجوان باید به ارزش‌های اسلامی و مذهبی پایبند باشد (حلی، 1408ق). خانواده ایرانی معتقد است استقلال نوجوان نباید مانع همبستگی و انسجام خانوادگی شود و روابط اجتماعی نوجوان با گروه همسالان یا همتایان و یا وابستگی به گروه‌ها و شبکه‌های اجتماعی باید در راستای هنجارهای اجتماعی در چارجوب ارزش‌های خانواده باشد (ولی‌زاده و همکاران، 2018). ظهور تغییرات مختلف زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی در نوجوان از یک‌سو و انتظارات فرهنگی و ارزشی خانواده در ایران از سوی دیگر تعارضات فراوان و گوناگونی را بین والدین و نوجوان ایرانی ایجاد می‌کند، ولی این موضوع آن‌چنان از اهمیت بالایی برخوردار است که به نظر پژوهشگران، مهم‌ترین چالش خانواده‌های دارای نوجوان، تعارض بین والدین و نوجوان است (مختارنیا و همکاران، 1400). مطالعات مختلفی در ایران به بررسی تأثیر مداخلات گوناگون برای درمان مشکلات بین نوجوان و والدین پرداخته‌اند هریک از مداخلات روان‌شناختی مزبور مبتنی بر پیش‌فرض‌ها، مبانی نظری، فرهنگ مذهبی و بومی خانواده‌ها طراحی و تدوین شده است. پژوهش حاضر درصدد است با انجام یک مطالعه مرور سیستماتیک انواع مداخلات روان‌شناختی را به دست آورد که در ایران و در بازه زمانی 1385 تا 1403 متمرکز بر کاهش تعارضات بین والدین و نوجوان انجام شده است و آن را به روان‌شناسان و مشاوران معرفی کند.
روش: این مطالعه از نوع مطالعات توصیفی بوده، و با توجه به روش اجرا یک مطالعه مروری از نوع سیستماتیک است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی مقالات منتشرشده در نشریات معتبر داخلی و خارجی با موضوع مرتبط با پژوهش حاضر است که جامعه آماری آنها افراد ساکن در ایران بوده و در بازه زمانی 1385 تا 1403 شمسی (2006 تا 2024 میلادی) به چاپ رسیده‌اند. به منظور شناسایی مقالات مرتبط، جستجوهای گسترده‌ای در پایگاه‌های اطلاعات داخلی (پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی،[1] پایگاه اطلاعات نشریات کشور،[2] پورتال علوم انسانی) و خارجی (گوگل اسکالر،[3] پاب‌مد[4]) انجام گرفت. برای انتخاب مقالات مرتبط با پژوهش، معیارهای ورود و خروج مشخصی در نظر گرفته شد. پس از بررسی کلیدواژه‌های مرتبط شامل تعارض، والدین، نوجوان، والدفرزندی، پسر، دختر، پدر، مادر و ترکیب آنها با «واو» در قسمت جستجوی پیشرفته پایگاه‌های اطلاعاتی داده‌ها تعداد 413 عنوان مقاله به‌دست آمد. پس از چند مرحله غربالگری، مقالات تکراری و نامرتبط و مقالاتی حذف شدند که معیارهای ورود و خروج پژوهش و ارزیابی کیفی مطلوبی مطابق چک‌لیست‌های سایت برنامه مهارت‌های ارزیابی انتقادی را نداشتند. درنهایت تعداد 36 مقاله وارد تحلیل شد. پس از ارزیابی مطالعات، یافته‌های هر مطالعه به‌عنوان ابزار جمع‌آوری داده‌ها وارد فرم اطلاعات گردید و سپس داده‌ها براساس سنتز کیفی تحلیل شد؛ بدین شکل که داد‌ه‌های مقالات ابتدا در فرم اطلاعات مربوط به‌عنوان مقاله، نوع اثر، عنوان مجله، سال پژوهش، روش پژوهش، جامعه آماری، حجم نمونه، روش نمونه‌گیری و خلاصه یافته‌ها آورده شد و سپس اطلاعات آنها مرتبط با مداخلات روان‌شناختی مرتبط با کاهش تعارض بین والدین و نوجوان طبقه‌بندی شد.
نتایج: یافته‌ها نشان داد براساس نتایج مطالعات مختلف می‌توان مداخلات مؤثر بر کاهش تعارض بین والدین و نوجوان را به‌طور کلی در چهار دسته معرفی کرد؛ دسته اول مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر رویکردهای اسلامی است. این مداخلات با پیش‌فرض‌های اسلامی و مبتنی بر آیات قرآن و روایات معصومین به ارائه مداخله بر تعارص بین والدین و نوجوان پرداخته و نشان داده‌اند که مداخلات مزبور سبب کاهش تعارضات شده است؛ دسته دوم مداخلات مبتنی بر ارائه مهارت به نوجوانان است. در این مداخلات به نوجوان مهارت‌های متنوعی شامل مهارت کنترل خشم، مهارت حل‌مسئله، مهارت ارتباط کلامی و ابراز احساسات، مهارت‌های زندگی آموزش داده می‌شود تا مبتنی بر آن تعارضات بین والدین و نوجوان کاهش یابد؛ دسته سوم مطالعاتی هستند که متمرکز بر مداخلات مبتنی بر آموزش والدین هستند. این مداخلات آموزش‌هایی را به والدین برای کاهش تعارض بین آنها با نوجوانشان ارائه می‌کند تا براساس آن عزت‌نفس والدین، خودآگاهی و خودکارآمدی آنها در مرحله اول افزایش یافته، در مرحله بعدی با نحوه تعامل با نوجوان، مدیریت رفتارها و هیجانات در برابر آنها آشنا شده، آن را تمرین کرده، و به‌ کار گیرند. این مداخلات شامل آموزش والدین مبتنی بر دیدگاه آدلر، آموزش والدین مبتنی بر رویکرد ساندرز، آموزش مهارت‌های ارتباطی و بهداشت بلوغ است و دسته چهارم، مطالعاتی بودند که با تمرکز بر مداخلات درمانی درصدد کاهش تعارض بین والدین و نوجوان بودند. این مداخلات مبتنی بر نظریه‌های مشاوره و روان‌درمانی و با توجه به تعامل بین والدین و نوجوان اجرا شدند که شامل خانواده‌درمانی، واقعیت‌درمانی، تحلیل تبادلی، روان‌پویشی، هیجان‌مدار، شناختی رفتاری و ذهن‌آگاهی بود.
بحث و نتیجه‌گیری: هدف از پژوهش حاضر شناسایی مداخلات روان‌شناختی مرتبط با کاهش تعارضات بین والدین و نوجوان بود. بر این اساس پس از بررسی مقالات و حذف مقالات نامرتبط و نامعتبر مبتنی بر معیارهای ورود و خروج، یافته‌های ۳6 مطالعه مرتبط در ایران (از ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳) تحلیل شد. براساس یافته‌های این مطالعات تمامی این مداخله‌ها بر کاهش تعارض بین والدین و نوجوان مؤثر بودند و توانستند بر متغیرهایی مانند افزایش قدرت استدلال، کاهش پرخاشگری کلامی و بدنی تأثیرگذار باشند. این نتایج نشان می‌دهد که مداخلات مورد بررسی نه‌تنها در کاهش سطح کلی تعارض مؤثر بودند، بلکه در کاهش ابعاد فرعی تعارض نیز مؤثرند. این مطالعه به مشاوران و روان‌شناسانی که در حوزه روابط بین والدین و نوجوان کار می‌کنند پیشنهاد می‌دهد که برای کاهش تعارضات بین والدین و نوجوان ایرانی می‌توانند از چهار نوع مداخله با اهداف متفاوت استفاده کنند: چنانچه هدف از مداخله افزایش آگاهی آنها از حقوق همدیگر براساس تعالیم اسلامی باشد و مشاور تشخیص دهد که خانواده‌ها براساس اعتقادات و پایبندی‌های دینی می‌توانند تعارضات خود را کاهش دهند از مداخلات دینی و تعالیم اسلامی مانند آموزش حقوق متقابل والدین و نوجوان استفاده کنند؛ در صورتی که مشاور تشخیص دهد که علت تعارض نداشتن مهارت‌های زندگی و ارتباطی در نوجوان باشد می‌تواند از مداخلات مبتنی بر آموزش مهارت به نوجوان استفاده کند؛ چنانچه مشاور تشخیص دهد علت تعارض سبک‌های فرزندپروری معیوب و نبود اعتماد به نفس و نداشتن مهارت‌های مناسب در تعامل با فرزند است از مداخلات آموزش والدین استفاده کند و در صورتی که علت تعارصات علت‌های عمیق شخصیتی یا روانی و خلقی و سیستمی باشد از مداخلات درمانی استفاده کند؛ افزون ‌بر آن، این مطالعه پیشنهاد می‌دهد که پژوهشگران با تمرکز بر نتایج این مطالعه، اثربخشی این مداخلات را با اهداف متفاوت مزبور به‌منظور کاهش تعارضات بین والدین و نوجوان بررسی کرده، نتایج را با یکدیگر مقایسه کنند. دسترسی نداشتن به نتایج برخی مطالعات و فقدان مطالعات در برخی جامعه‌های‌ آماری از محدودیت‌های پژوهش بود.
تقدیر و تشکر: از پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به سبب حمایت از این پژوهش تقدیر و تشکر می‌کنم.
تعارض منافع: این پژوهش دارای تعارض منافع نیست.
 
[1]. SID
 
[2]. Magiran
 
[3]. Google Scholar
 
[4]. PubMed
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Systematic Review of Psychological Interventions for Reducing Parent-Adolescent Conflicts in Iranian Families (2006-2024)

نویسنده [English]

  • mohammad sanagoeizadeh
Assistance professor department of family studies, Islamic Sciences and Culture Academy
چکیده [English]

Extended Abstract
 
Introduction and Objectives: Adolescence is a life stage characterized by numerous changes, which are culturally dependent. Western cultures typically define adolescence by autonomy, separation from the family, individual self-actualization, and the development of personhood (Buchanan et al., 2023; Cott, 2018). In contrast, the Iranian family views this period as the age of religious responsibility, or in Islamic terms, the age of “taklif” (obligation), where adolescents are expected to adhere to Islamic and religious values (Helli, 1408 AH). The Iranian family believes that an adolescent’s independence should not impede family solidarity and cohesion. Furthermore, adolescents’ social interactions with peers and their engagement with social groups and networks should align with social norms within the framework of family values (Valizadeh, Zamanzadeh, Rasouli, & Farshi, 2018).
The emergence of various biological, psychological, social, and cultural changes in adolescents, on one hand, and the cultural and value-based expectations of Iranian families, on the other, create numerous and diverse conflicts between parents and Iranian adolescents. This issue is so significant that researchers consider parent-adolescent conflict to be the most critical challenge facing families with adolescent children (Mokhtarnia, Mohammadi, Panaghi, & Cheraghi, 1400). Various studies in Iran have investigated the impact of different interventions aimed at resolving parent-adolescent issues. Each of these psychological interventions is designed and developed based on specific assumptions, theoretical foundations, and the religious and indigenous culture of families. The present study aims to conduct a systematic review to identify and present the types of psychological interventions implemented in Iran between 2006 and 2024 focused on reducing parent-adolescent conflicts, making them available to psychologists and counselors.
Method: This study is descriptive in nature and, in terms of its execution, is a systematic review. The study population comprises all articles published in reputable domestic and international journals relevant to the research topic. The participants in these studies were residents of Iran, and the publications span the period from 1385 to 1403 SH (2006 to 2024 CE). To identify relevant articles, extensive searches were conducted in domestic databases (Scientific Information Database of Jihad Daneshgahi (SID), Country Publications Information Database (Magiran), Humanities Portal) and international databases (Google Scholar, PubMed). Specific inclusion and exclusion criteria were applied to select articles relevant to the research. After reviewing keywords such as conflict, parents, adolescent, parent-child, son, daughter, father, mother, and their combinations using the “AND” operator in the advanced search sections of the databases, 413 titles were retrieved. Following several screening stages, duplicate and irrelevant articles, as well as those that did not meet the inclusion and exclusion criteria or lacked satisfactory quality assessment according to the checklists on the Critical Appraisal Skills Programme (CASP) website, were excluded. Ultimately, 36 articles were included in the analysis. After evaluating the studies, the findings of each study were entered into an information form as data collection tools. Subsequently, the data were analyzed using qualitative synthesis. Specifically, the data from the articles were first recorded in a dedicated information form, noting the article, type of intervention, journal title, year of research, research method, study population, sample size, sampling method, and a summary of findings. The information was then categorized concerning psychological interventions aimed at reducing parent-adolescent conflicts.
Results: The results indicated that, based on the findings of various studies, effective interventions for reducing parent-adolescent conflicts can be broadly categorized into four groups:

Interventions Based on Islamic Approaches: These interventions are grounded in Islamic principles, drawing from verses of the Quran and the narrations of the Infallibles (Ahl al-Bayt). They have demonstrated a reduction in parent-adolescent conflicts.
Interventions Focused on Skill Development for Adolescents: These interventions equip adolescents with a variety of skills, including anger management, problem-solving, verbal communication and emotional expression, and life skills, with the aim of reducing conflicts with parents.
Interventions Concentrating on Parent Training: These interventions provide parents with training designed to mitigate conflicts with their adolescent children. The goals are to first enhance parents’ self-esteem, self-awareness, and self-efficacy. Subsequently, parents learn, practice, and apply strategies for interacting with their adolescents and managing their own behaviors and emotions in response to their children. These interventions encompass parent training based on Adlerian perspectives, Saunders’ approach, communication skills, and puberty health education.
Therapeutic Interventions: This category includes studies focusing on therapeutic interventions to reduce parent-adolescent conflicts. These interventions are implemented based on counseling and psychotherapy theories and consider the dynamics of the parent-adolescent interaction. They encompass family therapy, reality therapy, transactional analysis, psychodynamic therapy, emotion-focused therapy, cognitive-behavioral therapy (CBT), and mindfulness-based interventions.

Discussion and Conclusion: The aim of the present study was to identify psychological interventions associated with reducing conflicts between parents and adolescents. Accordingly, after reviewing the articles and excluding irrelevant or invalid studies based on the inclusion and exclusion criteria, the findings of 36 related studies conducted in Iran (from 1385 to 1403) were analyzed.
Based on the results of these studies, all of the interventions examined were effective in reducing parent-adolescent conflicts and were able to positively influence variables such as increased reasoning power, and reductions in verbal and physical aggression. These findings indicate that the interventions were not only effective in lowering the overall level of conflict, but were also effective in reducing its sub-dimensions.
This study suggests to counselors and psychologists working in the field of parent–adolescent relationships that, to reduce conflicts among Iranian families, they can use four types of interventions with different goals:

If the intervention goal is to increase mutual awareness of rights based on Islamic teachings, and the counselor determines that families—given their religious beliefs and adherence—can reduce their conflicts, then religious and Islamic interventions, such as training on reciprocal rights of parents and adolescents, can be employed.
If the counselor identifies that the cause of conflict is adolescents’ lack of life and communication skills, then interventions based on skill training for adolescents may be used.
If the counselor determines that the source of conflict is maladaptive parenting styles, along with lack of self-confidence and insufficient skills for interacting appropriately with the child, then parent training interventions should be applied.
If the counselor concludes that the underlying causes of conflicts are deep personality/psychological, mood-related, or systemic factors, then therapeutic interventions should be used.

In addition, the study proposes that researchers, by focusing on the outcomes of this research, examine the effectiveness of these interventions with respect to the aforementioned goals for reducing parent–adolescent conflicts, and compare the results across interventions.
The lack of access to the results of some studies and the absence of studies in certain statistical populations were among the limitations of this research.
Acknowledgments: I would like to express my gratitude to the Hawzah and University Research Institute and the Institute for Research in Humanities and Islamic Studies for supporting this research.
Conflict of Interest: This study has no conflict of interest.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Systematic Review
  • Psychological Interventions
  • Parent–Adolescent Conflicts
  • Parent-Child Relationships
  • Iranian Family

مراجع

منابع
آقامیر محمد علی، زهرا (1399). اثربخشی گروه‌درمانی تحلیل ارتباط متقابل بر تعارض والدفرزندی مادران با طرحواره ناسازگار طرد و بریدگی، نشریه مطالعات زن و خانواده، 12(48)، 7- 21،
https://www.noormags.ir/view/ar/articlepage/1679416
ابویی مهریزی، محبوبه، طهماسیان، کارینه، و خوش کنش، ابوالقاسم (1389). تأثیر آموزش مدیریت خشم بر مهارت‏های خودنظم‏دهی خشم و تعارضات والد نوجوان در دختران دوره راهنمایی شهر تهران، فصلنامه خانواده‏پژوهی، 6(23)، 393-404. magiran.com/p848433
برجعلی، احمد (1392). اثربخشی درمان‌شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر کاهش تعارضات والد-فرزندی در نوجوانان، نشریه بین‌المللی علوم رفتاری، س7، ش1. magiran.com/p1143161
پاسبانی اردبیلی، محسن، برجعلی، احمد، و پزشک، شهلا (1397). اثربخشی روان‏درمانی روان‏پویشی فشرده و کوتاه مدت (ISTDP) بر بهبود رابطه متعارض مادر-فرزندی، فصلنامه مطالعات روانشناسی بالینی، 9(30)، 139-162. magiran.com/p1864244
ثناگویی‌زاده، محمد، اعتمادی، عذرا، احمدی، سید احمد، و جزایری، رضوان السادات (1393).ساخت و اعتباریابی آزمون مشکلات بین نوجوان و والدین، پژوهش‌های مشاوره، س۱۳، ش۵۱، ۴۳-۶۴. http://irancounseling.ir/journal/article-1-101-en.html
ثناگویی‌زاده، محمد، اعتمادی، عذرا، احمدی، سید احمد، و جزایری، رضوان السادات  (1398). اثربخشی مشاوره کارکردی خانواده با رویکرد اسلامی بر مشکلات بین نوجوان و والدین و نگرش نسبت به والدین، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، 7(15)، 83-104. magiran.com/p2013275
جاویدی، حجت‌الله، اسدی، الهه، و قاسمی، نوشاد (1394). رابطه تعارض والد-نوجوان، تاب‌آوری با مشکلات روان‌شناختی نوجوانان مقطع دوم و سوم راهنمایی در مناطق چهارگانه آموزش و پرورش شهر شیراز، مطالعات روان‌شناختی، س11، ش1، 75-96. 10.22051/psy.2015.1794 doi
جباری، طاهره، اسمعیلی، معصومه، و کلانترهرمزی، آتوسا (1393)، تأثیر آموزش متقابل والد-فرزند از دیدگاه آموزه‌های اسلامی بر کاهش تعارضات والد-فرزند، فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی، س5، ش19، 1-24. magiran.com/p1369888
جعفرنژاد، خدیجه، اسدی یونسی، محمدرضا، و راستگو مقدم، میترا (1394). رابطه ابعاد الگوی ارتباطی خانواده با فراوانی و شدت تعارضات والدین-نوجوانان»، فصلنامه خانواده‌پژوهی، س11، ش2، 219-235. magiran.com/p1581910
چارداولی، شایسته، گودرزی، محمود، و ساعدی، سمیه (1400). اثربخشی شناخت درمانی به شیوه مایکل فری بر کاهش تعارض های والد-فرزندی دانش‏آموزان دختر مقطع متوسطه، نشریه پژوهش‏های کاربردی در علوم رفتاری، 13(49)، 34-50.  magiran.com/p2492821
حافظ شعرباف، راضیه، قنبری هاشم‌آبادی، بهرام‌علی، و علی‌دوستی، فاطمه (1401). بررسی اثربخشی آموزش هیجان‌مدار مبتنی بر رویکرد (HMT-LMG) بر تنظیم هیجان و حل تعارض والد-نوجوان دانش‌آموزان دختر، پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره، س12، ش1، 41-59. doi: 10.22067/tpccp.2022.73511.1202
حافظ شعرباف، راضیه، قنبری، بهرام علی، و علیدوستی، فاطمه (1402). مقایسه اثربخشی آموزش هیجان‏مدار مبتنی بر رویکرد (HMT-LMG) و تحلیل ارتباط متقابل (TA) بر تمایزیافتگی و حل تعارض والد-نوجوان. فصلنامه روان‌شناسی کاربردی، 17(2)، 63-89. doi: 10.48308/apsy.2022.226281.1279
حسین‏پناهی، نسرین، گودرزی، محمود (۱۳۹۷). اثربخشی آموزش مؤلفه‏های نظریه انتخاب بر کاهش تعارض والد-فرزندی دانش‏آموزان دختر. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، ۵(۲)، ۴۳-۵۲.  http://shenakht.muk.ac.ir/article-۱-۴۵۸-fa.html
حلّی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الاسلام، قم: نشر اسماعیلیان.
خان‏آبادی، مهدی، و چوبداری، عسگر (1400). اثربخشی آموزش والدین آدلری (گام) بر کاهش تعارضات مادر-فرزندی در نوجوانان دختر، روان‌شناسی افراد استثنائی، س11، ش42، 111-132. doi: 10.22054/jpe.2021.47680.2067
خدابخشی کولایی، آناهیتا، برقی خامنه، شهرزاد، مجرب، مرجان، و خطیبان، مهناز (1396). «اثربخشی آموزش گروهی بهداشت بلوغ به مادران بر تعارضات والد-فرزندی مادران و کنترل هیجانات دختران نوجوان آنها، آموزش و سلامت جامعه، س4، ش2، 35-43. magiran.com/p1787746
خدایی، علی، زارع، حسین، علیپور، احمد، و شکری، امید (1400). اثربخشی برنامه بازآموزی اِسنادی مبتنی بر مدل پردازش اطلاعات اجتماعی کرک و داج بر سبک حل تعارض، خوش‌بینی و کاهش تعارضات والد-نوجوان در مادران. روانشناسی خانواده 2(2)، 27-38. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1696424
رحمتی، عباس، و لطفی، بهناز (1387). تأثیر آموزش مهارت‏های هوش هیجانی بر کاهش تعارض‏های والد-فرزند در دختران شهر کرمان، نشریه پژوهش‏های مشاوره، 28، 117-132.https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/917717
ساداتیان، سیدمحمد، شکری، امید، و پورشهریار، حسین (1399). رابطه تعارض والد نوجوان و سازگاری تحصیلی در نوجوانان: نقش واسطه‌ای راهبردهای حل تعارض، روان‌شناسی تحولی (روان‌شناسان ایرانی)، س16، ش64، 387-400. magiran.com/p2184342
ساطوریان، سیدعباس، احمدی، محمدرضا، رفیعی‌هنر، حمید، و طهماسیان، کارینه (1402). طراحی و اعتباریابی الگوی والدگری دوره نوجوانی براساس منابع اسلامی، فصلنامه زنان و خانواده، س18،‌ش64، 36-56. magiran.com/p2627083
سجادی، حمیرا، وامقی، مروئه، ستاره فروزان، آمنه، رفیعی، حسن، محققی کمال، سیدحسین، و نصرت آبادی، مهدی (1392). مرور سیستماتیک مطالعات مرتبط با افسردگی دوران بارداری در مطالعات ایرانی (1375-1390)، نشریه دانشگاه علوم پزشکی خراسان، س5، ش2، 521-530. magiran.com/p1205848
سلامی، مونا، حسین پور، محمد، و عطاری، یوسفعلی (1389). ‎بررسی اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله به شیوه دزوریلاو و گلدفرید بر تعارضات والد-فرزند در بین دانش‏آموزان دختر سال اول دوره دبیرستان شهرستان بهبهان، نوآوری‏های مدیریت آموزشی (اندیشه‏های تازه در علوم تربیتی)، 5(2 (مسلسل 18))، 31-47. https://sid.ir/paper/154052/fa
سهراب‏نژاد، سجاد، یونسی، سیدجلال، دادخواه، اصغر، بیگلریان، اکبر (1394). اثربخشی آموزش مفاهیم واقعیت درمانی بر تعارضات والد-فرزندی و خودکارآمدی در نوجوانان پسر، مجله دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 23(6)، 110-120. magiran.com/p1508675
سیدان، سیدابوالقاسم، و رحمانی، علیرضا (1397). اثربخشی آموزش حل مسئله بر تعارض والد-نوجوان و اعتیاد به اینترنت دانش‌آموزان نوجوان پسر، نشریه دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، س61، ش1و6، 238-246. doi:10.22038/mjms.2019.14933
شفیعی‏فر، نازنین، کاظمی، آمنه سادات، و علی مهدی، منصور (1401). اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر اختلالات هیجانی مرتبط با اضطراب و تعارض نوجوانان دختر با والدین، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 65(1)، 430-444. magiran.com/p2654686
عبدالله‌زاده، عادل، زهراکار، کیانوش، داورنیا، رضا، شاکرمی، محمد، و محبوبه مظهری (1395). تأثیر برنامه غنی‌سازی ارتباط بر کاهش تعارضات والد-نوجوان»، فصلنامه پیشگیری و سلامت، س2، ش5، 53-62. magiran.com/p1681504
عبدلی، نسیم، رشیدی، علیرضا، و صیدی، محمدسجاد (1402). اثربخشی درمان کوتاه‌مدت راه‌حل‌محور بر کیفیت ارتباط والد فرزندی، سازگاری هیجانی و سبک‌های حل تعارض مادران دختران درگیر شکست عاطفی، فصلنامه پژوهش‌های کاربردی در مشاوره، س5، ش2، 105-127. magiran.com/p2575678
علیزاده، طاهر، غلامعلی، لواسانی، مسعود، و مدنی، یاسر (1398). اثربخشی آموزش گروهی تحلیل تبادلی بر میزان تعارض‏های والد-فرزند دانش آموزان پایه اول دبیرستان، فصلنامه خانواده و پژوهش، 16(4)، 7-22. magiran.com/p2098807
غفوری زارچ، محمدرضا (1400). اثربخشی آموزش برقراری ارتباط کلامی به والدین بر کاهش تعارضات و بهبود رابطه مادر-دختر در دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول، پایه‏های هفتم و هشتم شهر یزد، فصلنامه خانواده و پژوهش، 18(3)، 11-24. magiran.com/p2377003
فخرالدین، الهه، و عمیدی مظاهری، مریم (1396). بررسی ارتباط بین نمره تعارض خانوادگی از دیدگاه دختران دبیرستانی و مادران آنها، نشریه تحقیقات نظام سلامت، س۱۳، ش۳، ۳۶۷-۳۷۲. magiran.com/p1779984
فرشاد، محمدرضا، نجارپوریان، سمانه، و شنبدی، فرزاد (1397). تأثیر آموزش والدگری مثبت مبتنی بر روی‌آورد ساندرز بر شادزیستی و تعارض والد-فرزندی دانش‌آموزان، فصلنامه سلامت روان کودک، س۵، ش۱، ۵۹-۶۷. magiran.com/p1845214
فرنام، علی (1397). اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله و مدیریت خشم بر کاهش تعارضات والد-نوجوان در بین دانش‏آموزان پسر، مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 15(29)، 149-176، . magiran.com/p1846237
فروتن، برکه، حسینی، فرنوش سادات، طارمی، فاطمه، و نامی پس ویشه، حمیده. (1396). اثر روان نمایشگری بر تعارض والد نوجوان دختران. ششمین کنگره انجمن روانشناسی ایران. SID. https://sid.ir/paper/896885/fa
قاسمی یزدآبادی، مریم، اسمعیلی، معصومه، و کلانتر کوشه، سید محمد (1395). اثر بخشی آموزش الگوی روابط کلامی بر کاهش تعارضات مادر دختر مبتنی بر آیات قرآن کریم، فصلنامه فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، 10(34)، 7-24. magiran.com/p1577794
کشاورز افشار، حسین، خداداد شاهسون، آزاده، و جواهری محمدی، عباس (1401).  اثربخشی آموزش مهارت‏های زندگی به شیوه آنلاین بر تعارض والد-نوجوان و اهمال‏کاری تحصیلی نوجوانان در طول شیوع ویروس کووید-19، مجله علمی‏پژوهان، 20(3)، 150-157.  magiran.com/p2481542
کرمی، خبات، نظری، علی‌محمد و زهراکار، کیانوش (1392). اثربخشی مشاوره راه‌حل‌محور به شیوه گروهی بر کاهش تعارضات والد-فرزندی در نوجوانان، مشاوره کاربردی، س3، ش1، 77-92. magiran.com/p1538390
کرمی‌زاده، ساره، نظامی، ماندانا، طاهری، امین و منظری توکلی، وحید (1393). اثربخشی آموزش شیوه‌های فرزندپروری بر راهبردهای حل تعارض والدین و فرزندان، زن و مطالعات خانواده، س6، ش24، 85-103. https://sanad.iau.ir/en/Journal/jwsf/Article/955108
کلینی، محمدبن یعقوب (1407). الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه  
کلینی، محمدبن یعقوب (1388). فروع کافی، ترجمه محمد حسین رحیمیان و مترجمان، قم: انتشارات قدس.
گودرزی، محمود، شیری، فاطمه، و محمودی، بختیار (1397). اثربخشی آموزش مؤلفه‏های خانواده‏درمانی شناختی-رفتاری بر تعارض والد-فرزندی و تعارض زناشویی، فصلنامه روانشناسی کاربردی، 12(4)، 531-551. magiran.com/p1938980
گیتی‌پسند، زهرا، آرین، سیده خدیجه و کرمی، ابوالفضل (1387). «اثربخشی درمان راه‌حل‌مدار بر کاهش تعارضات والد-فرزندی در نوجوانان دختر»، پژوهش‌های مشاوره (تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره). س7، ش27، ص63-80. magiran.com/p646553
محمدی، شیرکوه، کمال خرازی، سید علی‌نقی، کاظمی‌فرد، محمد و پورکریمی، جواد (1395). مدیریت آموزش چندفرهنگی در مدارس ایران فراتحلیل کیفی، نشریه مدیریت مدرسه، س4، ش2، 87-106. magiran.com/p1698213
مختارنیا، ایرج، زاده محمدی، علی، پناغی، لیلی و چراغی، مونا (1400). تعارضات عمده نوجوانان ایرانی با والدین در پاندمی کووید 19، خانواده‌پژوهی، س17، ش3، 385-406. doi: 10.52547/JFR.17.3.385
مرادی، امید و باقر، ثنایی ذاکر (1385). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های حل مسئله بر تعارضات والد-فرزند در دانش‌آموزان پسر مقطع متوسطه شهر تهران، نشریه پژوهش‌های مشاوره، ش20، 23-38. https://sid.ir/paper/70101/en
مرادی، میترا، آرین، سیده خدیجه، و فرخی، نورعلی (1390). بررسی اثربخشی اجرای فن استعاره فاصله‌ها به شیوه گروهی بر کاهش تعارض‌های والد-فرزندی (پدر-دختر) در نوجوانان، نشریه پژوهش‏های مشاوره، 39، 37-56، https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/917824
مظاهری، اکرم، و رضاخانی، سیمین دخت (1396). اثربخشی آموزش مهارت‏های ارتباطی بر افزایش عزت نفس و کاهش تعارضات والد-فرزند در دختران دبیرستانی، فصلنامه پژوهش در نظام‏های آموزشی، 11(37)، 131-150. magiran.com/p1797076
ملکی خوزانی، صفیه و جوادزاده، فاطمه (1396). کارآمدی مشاوره مبتنی بر آموزه‌های دینی بر کاهش تعارضات والد-نوجوان در دختران پایه دهم خمینی‌شهر، پژوهشنامه روان‌شناسی اسلامی، س3، ش7، 99-118. magiran.com/p2355845
مهری‏نژاد، ابوالقاسم، صدری، نسترن، رمضان ساعتچی، لیلی، و غفاری، زینب، (1398). اثربخشی آموزش مهارت‏های زندگی بر عزت نفس و تعارض والد-نوجوان دختران دورۀ متوسطۀ اول شهر تهران، نشریه اندیشه‏های نوین تربیتی، 15(1)، 187-206.  magiran.com/p2033019
میرحمزه، کرمی و زارع، حسین (1395). تأثیر آموزش شیوه‌های برقراری ارتباط صحیح با والدین و فرزندان بر میزان تعارض بین آنها در دانش‌آموزان دختر مدارس متوسطه شهر ایلام، دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، س17، ش1، 25-34. magiran.com/p1547508
نصیری، سپیده، ستوده اصل، نعمت‌الله، جهان، فائزه و فیروزجاییان گلوگاه، علی‌اصغر (1403). تحلیل تجربه رفتار پرخطر در میان نوجوانان با تأکید بر تعارض فرزندان با والدین، مطالعات جامعه‌شناسی، س16، ش4، 7-21. magiran.com/p2706842
ودادیان، زهرا، قنبری هاشم آبادی، بهرام علی، و مشهدی، علی (1390).  بررسی اثربخشی گروه درمانی چند خانواده‏ای بر حل تعارضات والدین-فرزندان و کاهش پرخاشگری نوجوانان دختر 14- 15 ساله شهر مشهد، فصلنامه مطالعات روانشناسی بالینی، 2(4)، 19. magiran.com/p1135851
References
Abdoli, N., Rashidi, A., Seydi, M.S. (2023). The effectiveness of solution focused brief therapy on Parent-Child Relationship Quality, Emotional Adjustment and conflict Resolution styles Mothers of girls with emotional failure, Journal of Applied Research in Counseling, 5(2), 105-127. magiran.com/p2575678, [In Persian].
AbdollahZadeh, A,. Zahrakar,K., Davarniya, R., Shakarami, M., Mazhari, M. (2016). The Effect of Relationship Enhancement Program (REP) on Reducing Parent-Child Conflicts, Journal of Prevention and Health, 2(5), 53-62. magiran.com/p1681504, [In Persian].
Ansar, N. (2024). Emotion-focused skills training for parents: A narrative review. Person-Centered & Experiential Psychotherapies, 1-12.
Ansar, N., Nissen Lie, H. A., & Stiegler, J. R. (2024). The effects of emotion-focused skills training on parental mental health, emotion regulation, and self-efficacy: Mediating processes between parents and children. Psychotherapy Research, 34(4), 518-537.
Asadi ,E, Javidi, H.A., Ghasemi, N., (2015). The Relationship between adolescent- parent conflict, resiliency with adolescent psychological problems Second and third level education in four areas of the city Shiraz, Quarterly Journal of Psychological Studies, 11(1), 75-96. magiran.com/p1402640, [In Persian].
Asanjarani, F., Gao, M. M., de Silva, A., & Cummings, E. M. (2022). Exploring the link between interparental conflict and adolescents’ adjustment in divorced and intact Iranian families. Journal of Child and Family Studies, 1-11.
Borjali ,A. (2013). The effectiveness of mindfulness based on cognitive therapy (MBCT) on reducing the child- parental conflicts in adolescences, International Journal of Behavioral Sciences, 7(1), 1. magiran.com/p1143161, [In Persian].
Buchanan, C. M., Romer, D., Wray-Lake, L., & Butler-Barnes, S. T. (2023). Adolescent storm and stress: a 21st century evaluation. Frontiers in Psychology, 14, 1257641.
Côté, J. E. (2018). The enduring usefulness of Erikson’s concept of the identity crisis in the 21st century: An analysis of student mental health concerns. Identity, 18(4), 251-263.
Ezabadi, F. G., & Fallah, M. H. (2014). The effects of training social skills with an Islamic approach on the conflicts between the parents and their high school daughters in Yazd Township. International Journal of Academic Research in Psychology, 1(1), 52-68.
Fakhredin, E., Amidi-Mazaheri, M. (2017). Investigate the relationship between the score of family conflict from the viewpoint of high school girls and their mothers, Journal of Health System Research, 13(3), 367-372. magiran.com/p1779984, [In Persian].
Farshi, M. R., Valizadeh, L., Zamanzadeh, V., & Rassouli, M. (2018). Social context of Iranian parents with adolescents: A qualitative content analysis. Journal of Research in Medical and Dental Science, 6(2), 39-47.
Farshad, MR., Najarpourian, S., Shanbedi, F. (2018). The Effectiveness of the Positive Parenting Education Based on Sander's Approach on Happiness and Parent-Child Conflict of Students, Quarterly Journal of Child Mental Health, 5(1), 59-67. magiran.com/p1845214, [In Persian].
Foulkes, L. (2022). What mental illness really is... (and what it isn’t). Random House.
Foulkes, L., & Andrews, J. L. (2023). Are mental health awareness efforts contributing to the rise in reported mental health problems? A call to test the prevalence inflation hypothesis. New Ideas in Psychology, 69, 101010. https://doi.org/10.1016/j.newideapsych.2023.101010
Fowler, B., & Vinson, S. Y. (2020). Digital media, culture, and child and adolescent mental health. In Parekh, R., Al-Mateen, C. S., Lisotto, M. J., & Carter, R. D. (Eds.). (2020). Cultural psychiatry with children, adolescents, and families. American Psychiatric Pub. ,p, 231
Funder, D. C., & Ozer, D. J. (2019). Evaluating effect size in psychological research: Sense and nonsense. Advances in methods and practices in psychological science, 2(2), 156-168.,
Haidt, J. (2024). The anxious generation. Penguin Random House.
Hafez Sharbaf, R., Ghanbari B.A., Abadi, H., Alidoosti, F. (2023). Comparison of (EFT) training based on the HMT/LMG approach and (TA) on the differentiation and resolving the Parent-Adolescent conflict, Journal of Applied Psychology, 17(2), 63-89. magiran.com/p2582865, [In Persian].
Hafez Sharbaf, R., Ghanbari B.A., Abadi, H., Alidoosti, F. (2022). The Effectiveness of Emotion-Focused Therapy based on HMT.LMG Approach on Emotion Regulation and Resolving Parent-Adolescence Conflicts in Female Students, Research in Clinical Psychology and Counseling, 12(1), 41-59. magiran.com/p2500030, [In Persian].
Hasanabadi, F. E., Mahdiyan, H., & Eslami, M. (2023). The effectiveness of Reality Therapy on Emotional Balance & Responsibility of adolescents. Journal of Adolescent and Youth Psychological Studies (JAYPS), 4(1), 1-8.
Gitipasand, Z., Arian, SKH., Karami, A. (2009). The Effects of Solution-focused therapy in Reducing Parent-child Conflicts in girl Adolescents, Journal of Counseling Research, 7(27), 63-80 magiran.com/p646553, [In Persian].
Jabbari, T., Esmaeeli, M., Kalantar Hormozi, A. (2014). Awareness of the mutual rights of parent - child view of Islamic teachings on reduce conflicts between parent - child, Quarterly of Counseling Culture and Psychotherapy, 5(19), 1-16. magiran.com/p1369888, [In Persian].
Jafarnezhad ,Kh., Asadi Yonesi, M. R. Rastgoomoghadam, M. (2015). The Relationship Between Family Communication Patterns and Frequency and Intensity of Parent - Adolescent Conflict, Journal of Family Research, 11(42), 219-235. magiran.com/p1581910, [In Persian].
Javidi, H. A., Asadi, E., & Ghasemi, N. (2015). The relationship between adolescent-parent conflict, resiliency, and adolescent psychological problems in second and third level education in four areas of the city of Shiraz. Journal of Psychological Studies, 11(1), 75-96. https://doi.org/10.22051/psy.2015.1794, [In Persian].
Karami, Kh, Mohammad Nazari, A., Zahrakar, K. (2013). The Effects of Group Solution-focused Counseling in Reducing Parent-child Conflicts in Adolescents, Journal of Applied Counseling, 3(1), 77-92. magiran.com/p1538390, [In Persian].
Karamizadeh, S., Nezami, M., Taheri, A., Manzari tavokoli, V. (2016). Effect of Teaching Child Nurturing Methods on Strategies ‎of Solving Conflicts between Parents and Children, Woman and family, 7(24), 85-104, https://sanad.iau.ir/en/Journal/jwsf/Article/955108, [In Persian].
Khanabadi, M., Choobdari, A. (2021). The effectiveness of Adlerian parenting training (STEP) on decreasing of the conflicts in the relationship of mother/child in girl adolescents, Quarterly Psychology of Exceptional Individuals, 11(42), 111-132. magiran.com/p2388513, [In Persian].
Khodabakhshi-Koolaee, A., Barghei Khameneh, Sh., Mojarab, M., Khatiban, M. (2017). The impact of group training of maturity hygiene to mothers of parent-child conflicts and emotional control on female adolescents, Journal of Education and Community Health, 4(2), 35-43. magiran.com/p1787746, [In Persian].
Kosim, M., Kustati, M., Nasution, I., Anidar, J., Amelia, R., & Febriani, S. R. (2024). A module on Islamic-based parenting education for youth family development: Educating Muslim teenagers for future success. Jurnal Ilmiah Islam Futura, 24(2), 261-282.
Lenhard, W., & Lenhard, A. (2022). Computation of effect sizes. Retrieved from https://www.psychometrica.de/effect_size.html. DOI: 10.13140/RG.2.2.17823.92329
Maleki Khoozani, S., Javadzade, F. (2018). Effectiveness of counseling based on religious teachings on reducing parent-adolescent conflicts among the tenth grader girls in Khomeyni Shahr, Journal of Islamic Psychology, 3(7), 99-118. magiran.com/p2355845, [In Persian].
Mazhari, M., Zahrakar, K., Shakarami, M., Davarniya, R., Abdollah Zadeh, A. (2016). The Effect of Relationship Enhancement Program (REP) on Reducing Marital Conflicts of Dual- Career Couples, Iran Journal of Nursing, 29(102), 32-44. magiran.com/p1658791, [In Persian].
Mir Hamzeh K., (2016). The Effectiveness of Training Proper Communication Techniques on Parents and Children on amount of Their Conflict at Female Students in Secondary Schools of Ilam City, Knowledge & Research in Applied Psychology, 17(63), 25-34. magiran.com/p1547508, [In Persian].
Moḥaqqeq Ḥilli, J. Ibn Ḥasan. (1408 AH). Šarāyeʿ al-Islām. Qom: Nešr-e Esmāʿiliyān.
Mohammadi, Sh., Naghi Kamal, SA., Kazemi, M., Porkarimi, J. (2017). Multicultural Education Management in Iranian schools': A Qualitative Meta-analysis, Journal of School administration, 4(2), 87. magiran.com/p1698213, [In Persian].
Mokhtarnia, I., Mohammadi, A., Panaghi, L., Cheraghi, M. (2021). Major Conflicts of Adolescents With Parents During the COVID-19 Pandemic in Iran, Journal of Family Research, 17(67), 385-406. magiran.com/p2368555, [In Persian].
Moradi, A., & Abedi, A. (2010). Meta-analysis of research on the level of family compatibility of martyr and veteran families. Family Research, 6(2). 193- 210, [In Persian].
Moradi, O., Sanaeei, B. (2006). The Effectiveness of Problem-Solving Education on Parents-male Adolescent in Secondary Schools of Tehran, Journal of Counseling Research, 20, 23- 38., https://sid.ir/paper/70101/en, [In Persian].
Nancy, A., & Paul, A. (2019). Hold Me Tight/Let Me Go enrichment program for families and teens. Encyclopedia of Couple and Family Therapy, 1389-1393.
Nasiri, S., Sotoudeh Asl, N., Jahan, F., Firouzjaeian, AA. (2024). Analysis of high-risk behavior experience among youth with emphasis on parent-child conflict, Journal of Sociology Studies, 16(4), 7-21. magiran.com/p2706842, [In Persian].
Sadatian, SM., Shokri , O., Pourshahriar, H. (2020). The Relationship between Parent-Adolescent Conflict and Academic Adjustment Among Adolescents:The Mediating Role of Conflict Resolution Strategies, Developmental Psychology: Iranian Psychologists, 16(64), 387-400. magiran.com/p2184342, [In Persian].
Safuraieparizi, M. M. (2010). The role of observing the rights of family members in its efficiency, from an Islamic viewpoint. Marifat Magazine, 19(7), 69. https://magiran.com/p801467, [In Persian].
Sajadi, H., Vameghi M., Setare Forozan A., Rafiey H., Mohgheghee Kamal Sh, Nosrat Abadi M., (2013). Prevalence, risk factors and interventions of depression during pregnancy in Iranian Studies (1997-2011): A systematic review, Journal of North Khorasan University of Medical Sciences, 5(2), 521-530. magiran.com/p1205848, [In Persian].
Sanagouīzadeh, M., E’temādi, O., Ahmadī, S. A., & Jazā’irī, R. (2014). Construction and validation of the adolescent-parent problem test. Journal of Counseling Research, 13(51), 43-64., http://irancounseling.ir/journal/article-1-101-en.html [In Persian].
Satoriyan, SA., Ahmadi, M., Rafie Honar, H., Tahmasian, K. (2023). Designing and validating the model of parenting during adolescence based on Islamic sources, The Women and Families Cultural-Educational Journal, 18(64), 11-36. magiran.com/p2627083, [In Persian].
Seyedan, SA., Rahmani, A. (2019). The Effectiveness of Problem-Solving Education on Parents-Adolescent Conflict and Internet Addiction, Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences, 61(6), 238-246. magiran.com/p2097918, [In Persian].
Sharma, S., & Fowler, J. C. (2018). Restoring hope for the future: Mentalization-based therapy in the treatment of a suicidal adolescent. The Psychoanalytic Study of the Child, 71(1), 55-75.
Valizadeh, L., Zamanzadeh, V., Rassouli, M., & Farshi, M. R. (2018). Concerns of parents raising adolescent children: A qualitative study of Iranian families. Journal of Caring Sciences, 7(1), 27.
Valizadeh, R., Younesi, S. J., Bahamein, G., & Sohrabnejad, A. (2015). Effectiveness of concepts of reality therapy on parent-child conflicts, father-son relationships, and self-esteem in male adolescents in Ilam province. Journal of Basic Research in Medical Sciences, 2(3), 42-48., magiran.com/p2124691, [In Persian].
Zixian, Ye. (2023). The role of conflict between parents and children in adolescent depression. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media, doi: 10.54254/2753-7048/8/20230204.
اسلام و روانشناسی خانواده
دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 3
فروردین 1405
صفحه 135-176

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار